Բենզինի գնը իջնելու է մինչև 400

➡️Բենզինի գինը մոտակա 2 ամսում կարող է իջնել՝ 400 դրամ

Հայաստանի ու ԱՄՆ բենզինի գնի համեմատությունը (տես առաջին գծապատկերը)։

Նշեմ, որ ճիշտ չէ ուղիղ համեմատել բենզինի գինը Հայաստանում և ԱՄՆ-ում, քանի որ ԱՄՆ-ն նավթ արտադրող և սպառող ամենախոշոր պետությունն է, որը OPEC+ երկրներից արդեն գրեթե նավթ չի ներմուծում։ Հայաստանը նավթի պաշարներ չունի և բենզին է ներմուծում Ռուսաստանից։ Սակայն համաշխարհային նավթի գները ազդում են բենզինի գնի վրա և՛ ԱՄՆ-ում և՛ Հայաստանի շուկայում, որը երևում է գծապատկերից։ Բենզինի գինը նույն աճի ու նվազման տենդենցներ ունի գրեթե բոլոր պետություններում։

Այս պահին բենզինի գինը Հայաստանում ռեկորդային բարձր է։ Ուշադրություն դարձրեք, որ սեպտեմբերի 8-ից բենզինի գինը Հայաստանում գրեթե չի փոխվել՝ 1.32 դոլար, և հոկտեմբերի 4-ին գրանցված ռեգուլյար բենզինի գնի բարձրացումը 540-ից 570 դրամ հիմնականում պայմանավորված էր դրամի արժեզրկմամբ՝ 380-ից 402 դրամ։ Դոլարով ներմուծման գինը չի փոխվել։

Գծապատկեր 1. Բենզինի և դեզելային վառելիքի գների համեմատություն Հայաստանում և ԱՄՆ-ում

* Նշումներ՝ ՀՀ շուկայական գինը փոխարկվել է դոլարի օրվա միջազգային փոխարժեքով։

➡️Իջնելո՞ւ է արդյոք բենզինի գինը։

Քննարկենք այն հնարավոր նախապայմանները, որոնք կարող են իջեցնել բենզինի գինը։

ԱՄՆ բենզինի գների իջեցում։ Բենզինի գինը ԱՄՆ Կալիֆորնիա նահանգում սեպտեմբերի 30-ին իջել է 1.03 դոլարից մինչև 0.69 ցենտ։ Նորից նշեմ՝ ԱՄՆ և Հայաստանի բենզինի գները տարբեր շուկայական մեխանիզմներով են ձևավորվում, բայց երկուսի վրա էլ ազդում են համաշխարհային նավթի գները։
Համաշխարհային նավթի գների իջեցում։ Ռուսական Urals նավթի գինը սեպտեմբերի 30-ին պիկային կետում 80 դոլար էր բարելի համար, այս պահին 65 դոլար է մեկ բարելի համար, գինը իջել է մոտ 20 տոկոսով։ Նույն ժամանակահատվածում իջել են նաև նավթի այլ նիշերը (տես գծապատկեր 2)։
Ռուսական բենզինի արտահանման արգելքի դադարեցում։ Ռուսաստանը սեպտեմբերի 21-ին ժամանակավոր արգելք էր դրել բենզինի և դիզելային վառելիքի արտահանմանը, բացառությամբ ԵԱՏՄ երկրներ։ Այս քայլի նպատակն էր հագեցնել Ռուսաստանի շուկան վառելիքով և իջեցնել ներքին շուկայում դրա գինը։ Այս քայլը նույնպես սահմանափակեց համաշխարհային բենզինի առաջարկը։ Բենզինի և դիզելային վառելիքի արտահանման սահմանափակումները արդեն հանվել են՝ համապատասխանաբար հոկտեմբերի 7-ին և 22-ին։ Սա նորից մեծացրեց արտաքին շուկայում վառելիքի առաջարկը։
Դրամի հնարավոր արժևորումը 402-ից մինչև 380 դրամ։ Վերջին ժամանակահատվածում գրեթե բոլոր զարգացող պետությունների արժույթները արժևորվել են։ Ռուբլին արժևորվել է 9 տոկոսով, Ղազախական տենգեն` 4 տոկոսով, Լեհական զլոտին 9 տոկոսով, եվրոն՝ 4 տոկոսով (տես գծապատկեր 3)։ Այս տենդենցը դեռ շարունակվում է։ Սա ճնշում է գործադրում նաև մեր շուկայի վրա, հատկապես հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դոլարի ծավալը վերջին 2 ամսում Հայաստանի շուկայում որոշակիորեն մեծացել է։

➡️Ինչքանո՞վ կարող է նվազել բենզինի գինը մեր շուկայում։

Նավթի գնի իջեցումը բենզինի գինը կարող է իջեցնել 20 տոկոսով, իսկ դրամի արժևորումը 402-ից մինչև 380՝ 5 տոկոսով։ Այդ դեպքում գումարային մոտ 25 տոկոսով կարող է բենզինի գինը իջնել մոտակա 2-3 ամսում։ Դառնալով՝ ռեգուլյարը 400 դրամ, պրեմիում բենզինը՝ 430 դրամ։

Գծապատկեր 2. Համաշխարհային նավթի գների և Հայաստանի բենզինի գնի համեմատություն

Թե ինչպե՞ս և ո՞վ է ձևավորում բենզինի գինը ներքին շուկայում, կարդացեք նախորդ վերլուծությունը
Իմ նախկին կանխատեսումներից, որոնք իրականացել են. ռուբլին արժևորվելու է մինչև 88-82 ռուբլի 1 դոլարի համար Այս կանխատեսումը իրականացրել եմ 2 ամիս առաջ՝ այն կետին, երբ 1 դոլարը 98 ռուբլի էր։

Գծապատկեր 3. Դոլարի արժեզրկում։ Տարածաշրջանի մի շարք փոխարժեքների դինամիկան (01-11-2023 = 100%)

Բենզինի գնի կանխատեսում մեքենայական ուսուցման մոդելների միջոցով

Այս հատվածը ունի տեխնիկական բնույթ։

Մեր կողմից կառուցվել է նաև մի շարք մոդելներ (նաև մեքենայական ուսուցման), որոնք կանխատեսում են բենզինի գինը ներքին շուկայում՝ օգտագործելով միջազգային նավթի գինը 30 օրվա լագով։ Սա թույլ է տալիս կանխատեսել բենզինի գինը հաջորդ 30 օրվա համար՝ հաշվի առնելով նավթի գնի վերջին փոփոխությունները։

Օգտագործված մոդելներն են՝ arima, auto_arima, arima_with_xgboost, prophet, seasonal_reg_stlm: Մոդելների ցուցանիշները տրված են ստորև․

.model_id	.model_desc	mae	mape	mase	smape	rmse	rsq
1	REGRESSION WITH ARIMA(0,0,0) ERRORS	0.2444	18.54	124.3	20.46	0.246	0.00826
2	REGRESSION WITH ARIMA(0,1,0)(1,0,0)[12] ERRORS	0.0026	0.19	1.3	0.19	0.003	0.00865
3	ARIMA(0,0,0) WITH NON-ZERO MEAN W/ XGBOOST ERRORS	0.2314	17.55	117.7	19.84	0.263	0.00466
4	PROPHET W/ REGRESSORS	0.0550	4.17	28.0	4.09	0.058	0.14917
5	SEASONAL DECOMP: REGRESSION WITH ARIMA(5,1,3) ERRORS	0.0119	0.90	6.0	0.90	0.015	0.00249

Ներքևում նշված գծապատկերը ինտերակտիվ է (կարդացեք այս նյութը մեր կայքում դրա համար)։ Այն ցույց է տալիս բենզինի գների կանխատեսումը ըստ նշված 5 մոդելների հաջորդ 30 օրվա համար։ Ըստ 12-օրյա seasonal_reg_stlm և auto_arima մոդելների՝ բենզինի գնի փոփոխություն մոտակա ամսում չի սպասվում։ Սակայն auto, arima_with_xgboost, prophet մոդելները կանխատեսում են, որ 1 ամիս հետո բենզինի գնի ամենահավանական արժեքները Հայաստանի շուկայում 1.05, 1 և 1.2 դոլար են լինելու համապատասխանաբար։

Գծապատկեր 4. Բենզինի գնի կանխատեսումը Հայաստանի շուկայում

Նորից նշեմ՝ այս կանխատեսման, գծապատկերների կոդը, ինչպես նաև տվյալների բազաները հասանելի են մեր Github-ում: Տվյալների բազաները ներառում են՝ բենզինի գինը Հայաստանում, համաշխարհային նավթի և բենզինի գները, մի շարք փոխարժեքների բազաները, բենզինի ներմուծման գնի վերաբերյալ և ներքին շուկայում վառելիքի գնաճի տվյալների բազաները։

Հավելյալ տեղեկատվություն.