Բարձր տնտեսական ակտիվությունը Հայաստանում. Ինչի՞ հաշվին
How2B · Խոսենք թվերով #2 · 24 րոպե
- 🔘 Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը փետրվարին
- 🔘 Ի՞նչ է թաքնված բարձր ցուցանիշի հետևում
- 🔘 Ո՞ր ոլորտներն են աճ գրանցում
- 🔘 Ինչպիսին կլինի տնտեսական աճը Հայաստանում
How2B-ում «խոսում ենք թվերով»՝ տնտեսագետ Աղասի Թավադյանի հետ:
Հայաստանի տնտեսական ակտիվության ինդեքսը 2024 թվականի փետրվարին կտրուկ աճ է գրանցել։ 2024 թվականի փետրվարին տարեկան աճը կազմել է 16.3 տոկոս, և այդ աճը գրեթե ամբողջությամբ պայմանավորված է մեկ ամսով. փետրվարին հունվարի համեմատ աճել է 11.2 տոկոսով։ Տեսանյութում նա հարցնում է, թե ինչ է թաքնված այսքան մեծ թվի հետևում։ Նրա պատասխանն այն է, որ դա հիմնականում պայմանավորված չէ ներքին արտադրության մասին լավ լուրերով։
Նման ցուցանիշները անսովոր են վերջին ժամանակների համար։ Ինդեքսը դանդաղում էր մինչև 2023 թվականի կեսերը։ Դրանից առաջ այս շարքի ամենաբարձր տասներկուամսյա ցուցանիշները գրանցվել են 2022 թվականին, երբ շարժական միջինը մնացել է այդ մակարդակին մոտ։ Այդ մակարդակը պահպանվել է մի քանի ամիս, մինչդեռ այս փետրվարի աճը պայմանավորված էր մեկ ամսով, այլ ոչ թե կայուն վերելքով։
Նրա մեկնաբանությամբ, հիմնական շարժիչ ուժը արտասահմանից մեծ ներհոսքերով ժամանող գումարն է։ Ռուսաստանից մեծ ներհոսքերը, այդ թվում՝ կապիտալը և տրանսֆերտները, 2022 թվականից հետո նպաստել են շինարարությանը, մանրածախ առևտրին և անշարժ գույքին։ Դրան գումարվել է նաև ոսկու և թանկարժեք քարերի վերաարտահանումը։ Այս առևտրի մի մասն անցնում է Հայաստանի միջով՝ Ռուսաստանից դեպի ԱՄԷ և Հոնկոնգ տանող ճանապարհին, ուստի այն արտացոլվում է արտահանման և գործունեության ցուցանիշներում՝ առանց տեղական արտադրության մեծ ավելացման։
Նա անհանգստանում է, թե ինչպես են տվյալները հավաքագրվում։ Գյուղատնտեսությունն այլևս ամսական չի հրապարակվում, ինչը դժվարացնում է դրա միտումը հետևելը։ Ծառայությունները, այդ թվում՝ բանկային և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտները, դանդաղել են, և նա մտահոգված է, որ հաջորդ ամիսները կարող են բացասական ցուցանիշներ բերել այդ ոլորտներում։ Այդ ոլորտներն են առաջինը զգում ճնշումը, քանի որ կապիտալը սկսել է լքել երկիրը։
Նա պնդում է, որ ուժը գալիս է արտաքին փողից և քիչ բան է ասում ավելի լայն վերականգնման մասին։ Կառավարության նպատակը զգալիորեն բարձր է նրա կանխատեսած միտումից, և նա կարծում է, որ տնտեսությունն ավելի հավանական է, որ մոտենա իր երկարաժամկետ միջինին։ Այդ միջինը, հավելում է նա, դժվար է գերազանցել փոխառված կամ փոխանցված փողով, քանի որ նման աճը չի ստեղծում նոր արտադրողական ընկերություններ, որոնք կպահպանեին տնտեսության աճը առանց դրա։
Թեմայի վերլուծությունը՝ Թանկարժեք էֆեկտ. 2024 թվականի տնտեսական աճի պատճառները