How2B · Խոսենք թվերով #3 · 24 րոպե

🔘 Ի՞նչ գործոններից է կախված հայկական դրամի արժեքը
🔘 Ի՞նչ փուլեր է ունեցել դրամ-դոլար փոխարժեքը վերջին տասնամյակներին
🔘 Ի՞նչ դասեր քաղել անցյալի փորձից
🔘 Ինչպե՞ս կփոխվի դոլարի փոխարժեքը առաջիկայում

How2B-ում «խոսում ենք թվերով»՝ տնտեսագետ Աղասի Թավադյանի հետ:

Դրամը որոշ ժամանակ անսովոր ուժեղ է եղել, և այն նաև անկայուն է երկարաժամկետ հեռանկարում: Այդ անկայունությունը արմատավորված է դրամի դոլարի նկատմամբ փոխարժեքի մեջ: Դոլարը հենման կետ է եղել այն ժամանակվանից, երբ Հայաստանը անցավ լողացող փոխարժեքի:

Հայաստանի փոխարժեքը պաշտոնապես լողացող է 2012 թվականից ի վեր: 2012 թվականից լողացող լինելը այն տարբերում է հարևան երկրներից, ինչպիսին է Ադրբեջանը, որի մանաթը կապված է դոլարի հետ: Սակայն դոլարը միակ հենանիշը չէ. լողացող փոխարժեքի պայմաններում դրամը նույնպես տատանվել է եվրոյի նկատմամբ:

Առաջին մեծ ցնցումը տեղի ունեցավ 2014 թվականի վերջին։ Ռուսական ռուբլին փլուզվեց, նավթի գները կտրուկ անկում ապրեցին, և Ռուսաստանը հայտնվեց նոր պատժամիջոցների տակ։ Նոր պատժամիջոցները հարվածեցին Հայաստանի եկամտի հիմնական աղբյուրին՝ դրամական փոխանցումներին և Ռուսաստանի հետ առևտրին, ուստի դրամը արագ թուլացավ, որին հաջորդեց սպեկուլյացիաների կարճատև պոռթկում։ Եվրոն նույնպես շարժվեց, բայց ավելի աստիճանաբար, քան դրամը, և դրամի հանկարծակի թռիչքն էր աչքի ընկնում։

2020 թվականի պատերազմից հետո դրամը կրկին թուլացավ, և կենտրոնական բանկը ստիպված եղավ գործել շուկայում՝ դրա հետագա անկումը կանխելու համար: Շատ տնային տնտեսություններ և բիզնեսներ տարիներ շարունակ դոլար էին պահել, և երբ վստահությունը տատանվեց, նրանք վաճառեցին դրանք: 2022 թվականին Ռուսաստանից ժամանող գումարի մեծ մասը մեծ կապիտալի ներհոսքի տեսքով էր: Այդ չափի կապիտալի ներհոսքերը որոշ ժամանակով դրամը ամրապնդեցին, և բանկերը շահույթ ստացան դրանց հետ կապված արժութային գործառնություններից:

Երբ շուկայում դոլարը առատ է, դոլարի գինը ընկնում է, իսկ դրամը ամրապնդվում է։ Դրամն այդպես ամրապնդվում է, ինչը նրա ներկայիս ամրապնդման հիմնական մեխանիզմն է։ Նույն տրամաբանությունը գործում է հակառակ ուղղությամբ. երբ դոլարը դառնում է սակավ, դրամը թուլանում է։

2023 թվականին Արցախի կորուստը հանգեցրեց այս միտումի ևս մեկ փուլի։ Վստահությունը նվազեց, մարդիկ շտապեցին փոխանակման կետեր, և կենտրոնական բանկը միջամտեց, երբեմն դա արժեզրկելով այն օպերատորներին, ովքեր խաղադրույք էին կատարել դոլարի բարձրացման վրա։ Այնուհետև փոխարժեքը կայունացավ այնպիսի մակարդակի վրա, որը հիմնականում պահպանվեց այդ միջամտությունների շնորհիվ։ Այդպիսի միջամտությունները պահպանվում են միայն այնքան ժամանակ, քանի դեռ շուկան հավատում է, որ բանկը կշարունակի գործել։

Նա ռիսկ է տեսնում ներկայիս հանգստության մեջ։ Կենտրոնական բանկի հիմնական աշխատանքը գնաճը վերահսկողության տակ պահելն է, և ավելի թույլ դրամը կբարձրացնի ներմուծվող վառելիքի գինը։ Ներմուծվող վառելիքը ամենացայտուն օրինակն է, իսկ ուժեղ դրամը հակառակն է անում։ Երկարաժամկետ հեռանկարում նա ակնկալում է, որ դրամը կշարժվի դոլարի և եվրոյի հետ մեկտեղ, այլ ոչ թե կպահպանի որևէ ֆիքսված մակարդակ։

Նրա կարճաժամկետ տեսակետը զգուշավոր է։ Նա հստակ ասում է, որ փոխարժեքը կարող է որոշ ժամանակ մնալ իր ներկայիս մակարդակի մոտ, և նա չի սպասում կտրուկ տատանումների առաջիկա ամիսներին, եթե նոր ցնցում չլինի։ Նրա կարծիքով, նոր ցնցումը գալիս է ինչպես վստահությունից, այնպես էլ առևտրից և կապիտալի հոսքերից։

Թեմայի վերլուծությունը՝ Դրամի դրամա. Ինչո՞ւ է արժեզրկվում և արժևորվում դրամը